Amerika’nın Pennsylvania eyaletinde, modern hayatın neredeyse tamamını reddeden bir toplulukta kızamık salgını dört kişinin ölümüne yol açtı. İki bebek, bir genç ve bir kadın hayatını kaybetti. Sağlık ekipleri artık evlere kadar gidip aşı yapıyor. Bu olay, Türkiye’de pek tanınmayan bir topluluğun içinde yaşanan sessiz bir dramı gözler önüne seriyor.
Amishler Kimdir?
Amishler, ABD’de “Sade Halk” olarak bilinen, dindar bir Hristiyan topluluktur. 1700’lü yılların başında Avrupa’dan Amerika’ya göç etmişlerdir. Günümüzde Pennsylvania’da yaklaşık 90.000 Amish yaşamaktadır.
Onları diğer insanlardan ayıran en belirgin özellik, modern teknolojinin büyük kısmını bilinçli olarak kullanmamalarıdır. Elektrik, televizyon, internet, araba gibi araçlara mesafelidirler. Ulaşım için at arabası kullanırlar. Giysileri sade ve tek tiptir. Batı tıbbıyla da sınırlı temas kurarlar. Randevuya gitmek, hastaneye uğramak onlar için kolay bir iş değildir. Aşı konusunda da dini bir yasak yoktur; ancak alışkanlık, mesafe ve bilgisizlik nedeniyle birçok aile aşıyı ertelemiştir. Lancaster bölgesindeki Amishlerin yalnızca dörtte birinin kızamık aşısı olduğu tahmin edilmektedir.
Salgın Nasıl Büyüdü?
Nisan 2026 sonundan itibaren Pennsylvania’da kızamık vakaları hızla arttı. ABD’de 1992’den bu yana en ölümcül kızamık salgını yaşandı. Toplam dört kişi hayatını kaybetti: iki yenidoğan bebek, bir 18 yaşındaki genç ve bir 40 yaşındaki kadın.
Amishler çok sosyal bir topluluktur. Bir kilise grubunda hastalık çıktığında, aşılanmamış herkese hızla yayılır. Sağlık yetkilileri, klasik yöntemlerin işe yaramadığını görünce farklı bir yol denedi: Hemşireler kapı kapı dolaşmaya başladı.
Kapı Kapı Aşı Mücadelesi
Chester County Sağlık Departmanı’ndan hemşire Dale Weiser, son birkaç aydır günde 48 kilometre yol giderek Amish evlerine giriyor. Bazen mutfak masasının etrafında onlarca kişiyi aşılıyor. Salgın başladığından beri yaklaşık 100 kişiyi evlerinde aşılamış.
Eyalet genelinde salgın merkezine yakın geçici kliniklerde yaklaşık 4.300 doz MMR (kızamık-kabakulak-kızamıkçık) aşısı yapıldı. Chester County’de ise 538 doz aşı verildi; bunların 340’ı ev gibi özel ortamlarda uygulandı.
Weiser, karşılaştığı insanların çoğunun sağlık sigortası olmadığını ve sistemle fazla ilişkileri bulunmadığını söylüyor. “Konuştukça, sorularını yanıtladıkça güven oluşuyor. Birçok kişi kararını değiştiriyor,” diyor. Ancak yanlış bilgiler de bu izole topluluğa sızmış durumda. Aşıda metal olup manyetik yapıp yapmadığı, içinde çip bulunup bulunmadığı gibi sorular duyuluyor.
Düşünsel Boyut
Bu salgın, sadece tıbbi bir olay değil. Bir topluluğun kendi tercih ettiği yaşam biçimiyle kamusal sağlık arasındaki gerilimi gösteriyor. İnsanlar korktuklarında soru sormaya başlıyor. Ölümler arttıkça tereddüt yerini kaygıya bırakıyor. Ancak yanlış bilgi de aynı hızla yayılabiliyor. Amish örneği, aşı tereddüdünün yalnızca sosyal medyada değil, teknolojiden uzak toplumlarda bile nasıl kök salabileceğini açıkça ortaya koyuyor.
Arka Plan
Kızamık, uzun yıllar boyunca ABD’de büyük ölçüde kontrol altına alınmış bir hastalıktı. Son yıllarda çocukluk aşı oranlarının düşmesi ve yanlış bilgilerin artması, hastalığın yeniden canlanmasına zemin hazırladı. Federal düzeydeki tartışmalar ve aşıya dair şüpheler, yerel sağlık ekiplerinin işini daha da zorlaştırıyor. Pennsylvania’daki ekipler, salgının 6 ila 12 ay daha süreabileceğini düşünüyor.
0 Yorumlar